Rostini aytsam, Morgan Rogersning Chelsiga oʻtishi meni unchalik hayratlantirmadi. Bu transfer Angliya futbolida anchadan beri davom etayotgan bir tendensiyaning yana bir boʻgʻini boʻlib qoldi: Manchester City akademiyasidan chiqqan yosh futbolchilar «koʻk-anorlar» safiga qandaydir gʻalati izchillik bilan koʻchib oʻtmoqda. Transfer oynasi yopilish arafasida bu harakatni «tasodif» deb atash qiyin, chunki soʻnggi 3 mavsumda bunday oʻtishlarning soni 6 taga yetdi.
Lekin bu yerda savol boshqacha qoʻyilishi kerak: Chelsea nima uchun aynan City mahsulotlariga ustuvorlik bermoqda? Javobning bir qismi moliyaviy hisob-kitoblarda, yana bir qismi esa London klubining skautlik boʻlimidagi uzoq muddatli strategiyada yotadi. Bugungi yozuvda men bu jarayonning kuchli va kuchsiz tomonlarini ochiq koʻrib chiqaman, chunki faqat maqtov bilan cheklanish tahlil emas, balki reklama boʻlib qoladi.
Raqamlar bilan boshlayman, chunki his-tuygʻu emas, quruq statistika haqiqatni koʻrsatadi. City akademiyasidan Chelsiga oʻtgan soʻnggi 6 futbolchidan faqat 2 tasi asosiy tarkibda doimiy oʻrin egalladi, qolgan 4 tasi esa ijara asosida boshqa klublarga joʻnatildi yoki zaxira skameykasida qolib ketdi. Bu 33 foizli samaradorlik koʻrsatkichi boʻlib, uni muvaffaqiyat deb atash uchun hech qanday asos yoʻq.
Rogersning oʻzi ham istisno emas. U City akademiyasida 5 yil oʻqigan, ammo asosiy jamoada birorta ham rasmiy oʻyin oʻtkazmagan. Middlesbrough va Aston Villadagi ijara davrlarida u 40 dan ortiq oʻyinda qatnashgan boʻlsa-da, Premier League darajasidagi barqarorlikni hali isbotlagani yoʻq. Shunga qaramay, Chelsea unga 7 million funt sterling atrofida pul toʻlashga tayyor boʻldi.
Bu yerda bir savol tugʻiladi: agar futbolchi 5 yil davomida City tizimida oʻsib, baribir asosiy jamoaga chiqa olmagan boʻlsa, nega u Chelsida muvaffaqiyat qozonishi kerak? London klubining raqobat muhiti Manchesterdagidan kam emas, aksincha, baʼzi pozitsiyalarda undan ham qattiqroq. Rostini aytsam, bu mantiqda jiddiy boʻshliq bor.
Chelsi rahbariyati bu transferlarni «kelajakka sarmoya» deb izohlaydi, va qisman ular haq. Yosh ingliz futbolchilarining narxi soʻnggi 4 yilda oʻrtacha 40 foizga oshgan, shu sababli 20-22 yoshli oʻyinchini hozir sotib olib, 3 yildan keyin qayta sotish moliyaviy jihatdan oqilona koʻrinadi. Premier Leagueʼning «foyda va barqarorlik» qoidalari ham klublarni yosh, arzon futbolchilarga undamoqda.
Ammo bu yerda bir nozik jihat bor: agar futbolchi oʻyin vaqti olmasa, uning transfer qiymati oshmaydi, balki tushadi. 4 ta misol shuni koʻrsatdiki, zaxira skameykasida oʻtirgan yosh futbolchining narxi 18 oy ichida 30-35 foizga pasaygan. Yaʼni «sarmoya» modeli faqat futbolchi maydonda doimiy oʻynasa ishlaydi, va Chelsea bu shartni hozircha taʼminlay olmayapti.
Bundan tashqari, City bu bitimlardan ikki tomonlama foyda koʻrmoqda. Birinchidan, ular akademiya mahsulotlarini sotishdan daromad oladi, ikkinchidan, sotib olish huquqi (buy-back) bandini shartnomaga kiritib qoʻyadi. Bu band Rogersning shartnomasida ham mavjud boʻlib, City kelajakda uni qaytarib olish imkoniyatini saqlab qolgan. Chelsea uchun bu shart uzoq muddatda qulay emas, chunki u klubning eng yaxshi mahsulotini raqibga berish xavfini tugʻdiradi.
Morgan Rogersning texnik imkoniyatlari haqida gapirganda, uning dribling qobiliyati va maydon markazidan tez chiqish mahorati ajralib turadi. Championship darajasida u 90 daqiqada oʻrtacha 3,2 marta muvaffaqiyatli dribling amalga oshirgan, bu Premier League uchun ham munosib koʻrsatkich. Lekin uning himoya vazifalariga qaytish tezligi va pozitsion intizomi hali yuqori darajaga koʻtarilmagan.
Agar siz yangi boshlovchi sifatida bu turdagi transferlarni kuzatayotgan boʻlsangiz, bir narsani yodda tuting: yosh futbolchining statistikasi koʻpincha jamoa tizimiga bogʻliq boʻladi. Rogers Middlesbrough tizimida erkin rol oʻynagan, Chelsida esa unga taktik cheklovlar qoʻyiladi. Shu sababli uning raqamlari London klubida avtomatik ravishda takrorlanadi deb kutish xato boʻladi.
Mening shaxsiy bahom: Rogers keyingi mavsumda 15-20 ta oʻyinda maydonga tushishi mumkin, ammo asosiy tarkibdagi oʻrni uchun kurashda u 3-4 nafar raqib bilan toʻqnash keladi. Bu raqobatda gʻalaba qozonish ehtimoli taxminan 35-40 foiz atrofida, va bu koʻrsatkich transfer narxiga nisbatan past.
Kelgusi 2 mavsum uchun bashoratim quyidagicha: Chelsea City akademiyasidan yana kamida 2 ta futbolchi sotib oladi, chunki klubning skautlik boʻlimi bu yoʻnalishni strategik deb belgilab qoʻygan. Ammo bu siyosatning samaradorligi 2026-2027 mavsumdan keyin aniq koʻrinadi, chunki hozirgi guruh hali toʻliq baholanmagan.
Agar siz stavka qoʻyishdan oldin jamoa holatini chuqurroq oʻrganmoqchi boʻlsangiz, transferdan keyingi dastlabki 5 oʻyindagi daqiqalar taqsimotiga eʼtibor bering: agar yosh futbolchi 60-daqiqadan keyin almashtirilsa, bu uning jismoniy tayyorgarligi hali yetarli emasligini bildiradi. Bu kichik belgi keyingi prognozlar uchun ancha ishonchli asos boʻlib xizmat qiladi.
Ochiq gapiradigan boʻlsam, Chelsea hoz